नेपाल राष्ट्र बैंक (एनआरबी)ले गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष देशभर आर्थिक गतिविधि बढेको जनाएको छ। यसका साथै चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा देशको आर्थिक वृद्धि दर औसतभन्दा उच्च हुने अपेक्षा गरिएको छ।
एनआरबीले हालै सार्वजनिक गरेको आर्थिक गतिविधि अध्ययन वार्षिक प्रतिवेदन २०८१/८२ अनुसार, “यस आर्थिक वर्षमा मुद्रास्फीति दबाब न्यून रहँदै आएको छ। विश्व बजारमा इन्धन र खाद्य वस्तु मूल्य घटेका छन्; कर्जा र निक्षेपको ब्याजदर घट्दो क्रममा छन्; जलविद्युत उत्पादन उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ; विदेशी पर्यटक आगमन, निर्यात र रेमिट्यान्स प्रवाहमा वृद्धि भएको छ; र निर्माण तथा उत्पादन क्षेत्र, जुन विगत केही वर्षदेखि सुक्खा थियो, मौद्रिक सजिलो नीतिले विस्तार पाएको छ। परिणामस्वरूप, यस वर्ष आर्थिक वृद्धि औसतभन्दा उच्च हुने अनुमान गरिएको छ,” प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
एनआरबीले यस वर्षको आर्थिक गतिविधि गत वर्षको तुलनामा सकारात्मक रहने अनुमान गरेको छ। प्रतिवेदन अनुसार “अर्थतन्त्रमा पर्याप्त तरलता, सरकारको राम्रो शासन र पुनर्निर्माण प्रवर्द्धन, सानो र तयारी नभएका परियोजनाको बजेट स्थगन र प्राथमिकताका परियोजनामा जोड जस्ता उपायले अर्थतन्त्रलाई गतिशील बनाउनेछ र आर्थिक गतिविधि बढाउनेछ।”
राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयका अनुसार, गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा नेपालको अनुमानित आर्थिक वृद्धि दर उपभोक्ता मूल्यमा ४.६ प्रतिशत र वर्तमान मूल्यमा ४ प्रतिशत रहेको छ। गत वर्ष कृषिको योगदान २५.२ प्रतिशत, उद्योग १२.८ प्रतिशत र सेवा क्षेत्र ६२ प्रतिशत रहेको एनआरबीको प्रतिवेदनले देखाएको छ।
कुल जीडीपीमा बागमती प्रदेशको हिस्सेदारी ३६.५ प्रतिशत सबैभन्दा बढी रहेको छ। कोशी प्रदेश १५.९ प्रतिशत र कर्णाली प्रदेश सबैभन्दा कम ४.२ प्रतिशत छ। प्रतिवेदन अनुसार, प्रमुख कृषि बालीको उत्पादन ३.७ प्रतिशत बढेको छ भने उत्पादनको क्षेत्रफल २.२ प्रतिशत घटेको छ। तरकारी उत्पादन १०.१ प्रतिशत, मसला उत्पादन ०.७ प्रतिशत बढेको छ भने फलफूल उत्पादन ३.३ प्रतिशत घटेको छ।
पाल्तु जनावर उत्पादनमा दुध उत्पादन १ प्रतिशत घटेको छ भने मासु उत्पादन ०.३ प्रतिशत घटेको छ। अण्डा उत्पादन १ प्रतिशत बढेको छ। बन उत्पादनमा काठ ८.८२ प्रतिशत र दाउरा ४.७४ प्रतिशत बढेको छ भने आयुर्वेदिक उत्पादन १.९१ प्रतिशत घटेको छ। प्रतिवेदन अनुसार अध्ययनमा समेटिएका उद्योगको औसत क्षमता उपयोग ४४.५ प्रतिशत रहेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष ४८.३ प्रतिशत थियो। जुलाई २०८२ को मध्यसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको कुल कर्जा भित्र उद्योग क्षेत्रको हिस्सेदारी ३०.४२ प्रतिशत रहेको छ।
पर्यटन क्षेत्रमा पनि वृद्धि देखिएको छ। गत आर्थिक वर्षमा नेपाल भ्रमण गर्ने पर्यटकको संख्या १.७ प्रतिशत बढेर ११,४७,८३४ पुगेको छ। त्यसैगरी, घर डिजाईन स्वीकृति १.२ प्रतिशत घटेको छ भने जग्गा तथा सम्पत्ति दर्ताबाट संकलित राजस्व १८.६ प्रतिशत घटेको छ। जुलाई २०८२ को मध्यसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको निक्षेप १२.५ प्रतिशत र कर्जा प्रवाह ८.२ प्रतिशत बढेको छ।
जुलाई २०८२ को मध्यसम्म औसत कर्जा–निक्षेप अनुपात ७६.६ प्रतिशत रहेको छ। बागमती प्रदेश बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको कुल निक्षेप र कर्जा दुवैमा उच्च हिस्सा लिएको छ। प्रतिवेदन अनुसार, यस प्रदेशले कुल निक्षेपको ६५.८ प्रतिशत र कुल कर्जा ५९.५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ।
