काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को मौद्रिक नीतिको अर्धवार्षिक समीक्षाले मुलुकको अर्थतन्त्रमा उत्साहजनक सुधार आएको देखाएको छ। विशेषगरी बाह्य क्षेत्रको मजबुती र ऐतिहासिक रूपमा न्यून रहेको मूल्यवृद्धिले अर्थतन्त्रलाई नयाँ दिशा दिने संकेत गरेको छ।
ऐतिहासिक न्यून मूल्यवृद्धि र बलियो विदेशी मुद्रा सञ्चिति समीक्षा अनुसार औसत उपभोक्ता मुद्रास्फीति (मूल्यवृद्धि) केवल १.७० प्रतिशतमा सीमित भएको छ, जुन ५ प्रतिशतको सरकारी लक्ष्यभन्दा निकै न्यून हो। यसैगरी, विदेशी मुद्राको सञ्चिति यति बलियो बनेको छ कि यसले १८ महिनाभन्दा बढीको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त छ। राष्ट्र बैंकले राखेको सात महिनाको न्यूनतम लक्ष्यको तुलनामा यो उपलब्धि निकै उत्साहजनक मानिएको छ।
कर्जा विस्तार र ब्याजदरमा लचकता अर्थतन्त्रलाई थप चलायमान बनाउन राष्ट्र बैंकले नीतिगत दरहरूमा लचकता अपनाएको छ:
-
बैंक दर: लगानीकर्तालाई राहत दिन बैंक दरलाई घटाएर ५.७५ प्रतिशत कायम गरिएको छ।
-
अधिविकर्ष कर्जा (OD): व्यक्तिगत ओभरड्राफ्ट कर्जाको सीमा रु. ५० लाखबाट बढाएर रु. १ करोड पुर्याइएको छ।
-
लघुवित्तलाई राहत: समस्यामा परेका लघुवित्तका ऋणीहरूका लागि कर्जा भुक्तानी तालिका परिमार्जन गर्ने सुविधा दिइएको छ।
पूर्वाधार र पर्यटनमा सुखद संकेत समीक्षा अवधिमा ऊर्जा क्षेत्रले उल्लेख्य प्रगति गरेको छ। थप ३८९ मेगावाट विद्युत राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोडिएको छ भने नागढुङ्गा–नौबिसे सुरुङ मार्ग सञ्चालनको अन्तिम चरणमा पुगेको छ। सन् २०२५ मा करिब साढे ११ लाख पर्यटकको आगमन र रेमिट्यान्समा भएको वृद्धिले ग्रामीण अर्थतन्त्रमा नयाँ उर्जा थपेको छ।
आगामी चुनौती र रणनीति पछिल्लो समय बैंकहरूमा निक्षेप थुप्रिए पनि निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा विस्तारमा केही सुस्तता देखिएको छ। यसलाई सम्बोधन गर्न राष्ट्र बैंकले सूचना प्रविधि (IT) क्षेत्रलाई विदेशमा लगानी गर्न २० हजार डलरसम्मको सुविधा दिने जस्ता नवीन नीतिहरू अघि सारेको छ।
विश्व बजारमा इन्धन र खाद्यान्नको मूल्य घट्दो क्रममा रहेकाले आगामी महिनाहरूमा महँगी अझै घट्ने अनुमान छ। राष्ट्र बैंकले वित्तीय प्रणालीको अधिक तरलतालाई उत्पादनमूलक क्षेत्रमा मोडेर रोजगारी सिर्जना गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
