काठमाडौँ । नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्ले मंगलबार नेपाल राष्ट्र बैंकमा रिक्त रहेका दुईमध्ये एक जना डेपुटी गभर्नर पदमा मात्रै नियुक्ति गरेको छ। नवनियुक्त किरण पण्डितले बुधबार पद तथा गोपनीयताको सपथ ग्रहण गर्दै कार्यभार सम्हालेका छन्।
तर दोस्रो डेपुटी गभर्नर नियुक्ति नहुँदा विभिन्न अड्कलबाजी र विश्लेषणहरू सुरु भएका छन्। एकैपटक दुई पद पूर्ति नगर्नुको कारणबारे औपचारिक रूपमा सरकारबाट स्पष्ट जानकारी नआए पनि तीनवटा मुख्य तर्कहरू अघि सारिएका छन्।
पहिलो तर्कअनुसार सरकार डेपुटी गभर्नर नियुक्ति प्रक्रियामा संरचनागत परिवर्तन गर्दै एकैपटक नभई अलग–अलग समयमा नियुक्ति गर्ने अभ्यासतर्फ जान खोजिरहेको हुन सक्छ। दोस्रो तर्कमा प्रधानमन्त्री नेतृत्वको टोलीले दोस्रो नाममा स्पष्ट सहमति बनाउन समय लागेको हुनसक्ने उल्लेख गरिएको छ।
तेस्रो तर्क भने व्यावहारिक कारणसँग जोडिएको छ। आगामी शुक्रबार अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषको वार्षिक बैठकमा सहभागी हुन गभर्नर विश्वनाथ पौडेलसहितको टोली अमेरिका जाने तयारीमा रहेको र त्यस अवधिमा कार्यभार सम्हाल्ने उच्च अधिकारीको आवश्यकता भएकाले तत्काल एक जना मात्र नियुक्त गरिएको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
नवनियुक्त डेपुटी गभर्नर किरण पण्डित पाटन उच्च अदालतका पूर्व मुख्य न्यायाधीश केशरीराज पण्डितका छोरा हुन्। उनले २०६२ सालमा नेपाल राष्ट्र बैंक सेवामा सहायक निर्देशकका रूपमा प्रवेश गरेका थिए र क्रमशः बढुवा हुँदै कार्यकारी निर्देशक बनेका थिए।
उनलाई राष्ट्र बैंकभित्र इमानदार, प्रणालीगत सुधारमा जोड दिने र निर्णयमा अडान लिने व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन्छ। उनी ‘सर्वोत्कृष्ट कर्मचारी पुरस्कार’ समेत प्राप्त गरिसकेका व्यक्ति हुन्।
राष्ट्र बैंकभित्रका अधिकारीहरूका अनुसार पण्डित राजनीतिक पहुँचभन्दा बढी पेशागत योग्यता र कार्यक्षमताका आधारमा अघि बढेका कर्मचारीमध्ये एक हुन्। त्यसैले उनको नियुक्तिलाई प्रशासनिक रूपमा सकारात्मक निर्णयका रूपमा पनि हेरिएको छ।
तर दोस्रो डेपुटी गभर्नर को बन्ने भन्ने विषयमा अझै स्पष्टता छैन। सम्भावित नामहरूमा दीर्घ रावल, सत्येन्द्र तिमिल्सिना, डिल्लीराम पोखरेल, गुरुप्रसाद पौडेल लगायतका कार्यकारी निर्देशकहरूको चर्चा भइरहेको छ।
राष्ट्र बैंक ऐनअनुसार गभर्नरले चार जनाको नाम सिफारिस गर्नुपर्ने व्यवस्था भए पनि यस पटक प्रक्रिया र नाम चयनबारे विभिन्न अनुमानहरू भइरहेका छन्।
विशेषगरी अर्थशास्त्रीय पृष्ठभूमि भएका तथा प्रशासनिक र प्राविधिक अनुभव सन्तुलित भएका व्यक्तिहरूलाई प्राथमिकता दिन सकिने आकलन गरिएको छ। यसमा डिल्लीराम पोखरेलको सम्भावना केही बढी देखिएको केही अधिकारीहरूको भनाइ छ।
यसैबीच, राजनीतिक पहुँच, विभागीय अनुभव र शैक्षिक योग्यताका आधारमा अन्य नामहरू पनि प्रतिस्पर्धामा रहेको बताइन्छ।
समग्रमा, एक डेपुटी गभर्नर नियुक्त भएसँगै राष्ट्र बैंकको नेतृत्व संरचना आंशिक रूपमा पूर्ण भए पनि दोस्रो नियुक्तिको निर्णय भने अझै प्रतीक्षामा रहेको छ।
