हालै नेपाल राष्ट्र बैंकले बङ्गलादेशी अडिट फर्ममार्फत नेपालका १० ठूला बैंकहरूको बाह्य लेखापरीक्षण गराएपछि बैंकिङ क्षेत्रको निष्क्रिय कर्जा (एनपीएल) को अवस्थाबारे चासो बढेको छ। राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरूका अनुसार उक्त अडिटमा कम्तीमा तीनवटा बैंकको निष्क्रिय कर्जा दर २० प्रतिशतभन्दा माथि पुग्नसक्ने सम्भावना देखिएको छ। वित्तीय स्थायित्वमा असर पर्न सक्ने जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै ती बैंकहरूको नाम सार्वजनिक नगरिएको जनाइएको छ।
यद्यपि, पछिल्ला दुई दिनमा वाणिज्य बैंकहरूले सार्वजनिक गरेका अपरिष्कृत वित्तीय विवरणले भने फरक तस्वीर देखाएको छ। बैंकहरूले स्वघोषणा गरेर प्रकाशित गरेको विवरणअनुसार अधिकांश बैंकको निष्क्रिय कर्जा ८ प्रतिशतभन्दा कम रहेको देखिन्छ, जसले तत्काल ठूलो संकट नदेखिएको संकेत गरेको छ।
हाल सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकमध्ये १२ वटा बैंकको निष्क्रिय कर्जा दर बढेको छ भने ८ वटा बैंकको घटेको देखिएको छ। यस अवधिमा हिमालयन बैंकको निष्क्रिय कर्जा सर्वाधिक, करिब ३ प्रतिशत विन्दुले वृद्धि भएको छ। त्यसपछि प्रभु बैंक र एनआईसी एसिया बैंकको निष्क्रिय कर्जा दर अघिल्लो वर्षको पुस मसान्तको तुलनामा करिब २.९ प्रतिशत विन्दुले बढेको छ।
त्यस्तै, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक र सिटिजन बैंकको निष्क्रिय कर्जा दर पनि एक वर्षको अवधिमा २ प्रतिशत विन्दुभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ। यीमध्ये सिटिजनबाहेक बाँकी चार बैंकको निष्क्रिय कर्जा दर ८ प्रतिशत हाराहारी पुगेको छ भने कुमारी र सिटिजन बैंकको दर ७ प्रतिशतभन्दा केही कम छ।
अन्य बैंकहरूको अवस्था हेर्दा प्राइम कमर्शियल बैंकको निष्क्रिय कर्जा करिब ६.४ प्रतिशत, लक्ष्मी सनराइजको ५.५ प्रतिशत, नेपाल बैंकको ५.३ प्रतिशत र ग्लोबल आईएमई बैंकको करिब ५ प्रतिशत रहेको छ। कृषि विकास बैंक र एनएमबी बैंकको निष्क्रिय कर्जा करिब ४.५ प्रतिशत छ भने राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, माछापुच्छ्रे बैंक र नबिल बैंकको दर ४ देखि ४.५ प्रतिशतको बीचमा रहेको विवरणले देखाएको छ। बाँकी बैंकहरूको निष्क्रिय कर्जा दर भने ४ प्रतिशतभन्दा कम रहेको छ।
सबैभन्दा कम निष्क्रिय कर्जा दर एभरेष्ट बैंकको देखिएको छ, जसले यस अवधिमा पनि ०.६८ प्रतिशतमै निष्क्रिय कर्जा सीमित राखेको विवरण सार्वजनिक गरेको छ। अर्थतन्त्र सामान्य रूपमा विस्तार भइरहेको अवस्थामा यस्तो न्यून स्तरको निष्क्रिय कर्जा बैंकिङ प्रणालीका लागि स्वाभाविक र सकारात्मक मानिन्छ।
विगतमा लामो समयसम्म सबैभन्दा कम निष्क्रिय कर्जा राख्ने बैंकका रूपमा चर्चित सानिमा बैंक भने हाल पाँचौँ स्थानमा पुगेको छ। उसलाई एभरेष्ट बैंक मात्र नभई स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड, नेपाल एसबीआई र सिद्धार्थ बैंकले पनि निष्क्रिय कर्जा व्यवस्थापनमा उछिनेका छन्।
समग्रमा, राष्ट्र बैंकको अडिटले सम्भावित जोखिमतर्फ संकेत गरे पनि वाणिज्य बैंकहरूले सार्वजनिक गरेका पछिल्ला वित्तीय विवरणले बैंकिङ प्रणालीमा सावधानीका साथ सन्तुलन कायम रहेको देखाएको छ।
