विश्वप्रसिद्ध नेत्र विशेषज्ञ डॉ. सन्दुक रुयट, जसलाई “दृष्टिको भगवान” को उपनामले पनि चिनिन्छ, ले दृष्टि पुनर्स्थापनाका लागि सस्तो इन्ट्राअक्युलर लेन्स (IOLs) निर्माण गरेर विश्वभरका गरिब तथा अल्पसङ्ख्यक समुदायका लागि आँखा उपचारमा क्रान्ति ल्याएका छन्।
डॉ. रुयटले १९८० को दशकमा अस्ट्रेलियामा प्रशिक्षण र कार्यकालका दौरानको आफ्ना साथी डॉ. फ्रेड होलोज़ सँग मिलेर नेपालमा लेन्स उत्पादन सुरु गर्ने योजना बनाएका थिए। लामो समयको निधि संकलन, पूर्वाधार निर्माण र करिब चार वर्षको परीक्षण–त्रुटि प्रक्रिया पछि, टिलगंगा इन्स्टिच्युट अफ ओफ्थाल्मोलोजीले १९९४ मा पहिलो IOL उत्पादन सुरु गर्यो।
उत्पादन सुरु हुँदा प्रत्येक लेन्सको मूल्य $50 थियो, जसलाई क्रमशः घटाएर $10 र हाल $४ भन्दा कममा उपलब्ध गराइन्छ। डॉ. रुयटले स्पष्ट पार्दै भने, “यी लेन्स धनी व्यक्तिहरूका लागि होइन, तर ती समुदायका लागि हुन् जसले अन्यथा दृष्टि हराउने थिए।”
उनको संस्थामार्फत करिब ७ मिलियन IOLs उत्पादन भइसकेका छन् र ४० भन्दा बढी देशका गरिब तथा अल्पसङ्ख्यक समुदायमा उपलब्ध गराइएको छ। साथै, टिलगंगाले सस्तो क्याटाराक्ट सर्जरीको पनि सेवा प्रदान गर्दै आएको छ।
बढ्दो विश्वव्यापी माग पूरा गर्न, डॉ. रुयटले हेटौंडामा नयाँ IOL उत्पादन केन्द्र निर्माण गर्ने योजना बनाएका छन्, जसले वार्षिक उत्पादन क्षमता ३००,००० लेन्सदेखि दोब्बर बनाउन सक्नेछ।
सस्तो र पहुँचयोग्य IOL लेन्सहरूले विश्वभर कम आय भएका क्षेत्रमा क्याटाराक्ट उपचारमा क्रान्ति ल्याएका छन् र दृष्टिहीन व्यक्तिहरूलाई जीवन बदल्ने अवसर प्रदान गरेका छन्। डॉ. रुयटको योगदानले सस्तो, टिकाउ र पहुँचयोग्य विश्वव्यापी आँखा उपचारको मार्ग प्रशस्त गरेको छ।
