काठमाडौं । नेपालले पछिल्लो समय विश्वका विभिन्न मुलुकहरूसँगको व्यापारिक सम्बन्धलाई विस्तार गर्दै लगेको छ । चालू आर्थिक वर्ष २०८२–८३ को पहिलो ७ महिनाको तथ्याङ्कले नेपालको वैदेशिक व्यापारमा आयातको आयतन ठूलो देखिए पनि यसले स्वदेशी उत्पादनको आवश्यकता र निर्यात प्रवर्द्धनका सम्भावनाहरूलाई पुनः उजागर गरिदिएको छ ।
प्रमुख व्यापारिक साझेदार र व्यापारको अवस्था
नेपालको व्यापारमा छिमेकी मुलुकहरूको भूमिका सधैँझैँ अग्रणी देखिएको छ । तथ्याङ्क अनुसार भारत र चीन नेपालका प्रमुख व्यापारिक खम्बाका रूपमा रहेका छन् ।
| देश | आयात (रु. मा) | निर्यात (रु. मा) | व्यापार सन्तुलन |
| भारत | ६२ अर्ब ९२ करोड | १३ अर्ब ७५ करोड | भारततर्फको निर्यात उत्साहजनक |
| चीन | २३ अर्ब ५३ करोड | ९ करोड १ लाख | आयातको ठूलो स्रोत |
| अमेरिका | १ अर्ब ७४ करोड | १ अर्ब १२ करोड | न्यूनतम व्यापार घाटा (६१ करोड) |
युक्रेन र अन्य देशसँगको सम्बन्ध
अचम्मको कुरा त के छ भने, युद्धको चपेटामा रहेको युक्रेन नेपालको आयात हुने प्रमुख १० देशको सूचीमा समावेश भएको छ । युक्रेनबाट ७ महिनामा ५ अर्ब ७६ करोड ९६ लाख रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात भएको छ, जसमा मुख्य हिस्सा कृषिजन्य उत्पादनको रहेको देखिन्छ ।
त्यस्तै, दक्षिण अमेरिकी मुलुक अर्जेन्टिना बाट ६ अर्ब ६१ करोड र खाडी मुलुक युएई बाट ४ अर्ब १० करोड रुपैयाँ बराबरको सामान भित्रिएको छ । दक्षिण–पूर्वी एसियाली देशहरू इन्डोनेसिया, थाइल्याण्ड र मलेसियासँग पनि नेपालको अर्बौँको व्यापारिक कारोबार भइरहेको छ ।
सकारात्मक पक्ष: अमेरिकासँग सन्तुलित व्यापारको नजिक
नेपालका लागि एउटा सुखद पक्ष भनेको संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको व्यापारिक सम्बन्ध हो । अमेरिकाबाट १ अर्ब ७४ करोडको आयात हुँदा नेपालले १ अर्ब १२ करोडको निर्यात गर्न सफल भएको छ । यसले नेपाली उत्पादनहरू (विशेषगरी हस्तकला, तयारी पोशाक आदि) पश्चिमा बजारमा लोकप्रिय हुँदै गएको संकेत गर्दछ ।
