काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घट्न थालेपछि टर्कीले इन्धनको मूल्यमा कटौती गरेको छ। संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच सम्भावित समझदारीको अपेक्षासँगै विश्व बजारमा तेलको मूल्यमा आएको नरम प्रभावपछि टर्की सरकारले पेट्रोल र डिजेलको मूल्य घटाउने निर्णय गरेको हो।
सरकारले मंगलबार मध्यरातदेखि लागू हुने गरी पेट्रोलमा प्रतिलिटर १ दशमलव ३८ लिरा र डिजेलमा प्रतिलिटर १ दशमलव ८१ लिरा मूल्य घटाएको जनाएको छ। यस निर्णयले बढ्दो जीवनयापन खर्चको सामना गरिरहेका उपभोक्तालाई केही राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
विश्व बजारमा तेलको मूल्य निर्धारणको प्रमुख सूचक मानिने ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रति ब्यारेल करिब ९४ दशमलव ४० अमेरिकी डलरसम्म झरेको छ। अमेरिका र इरानबीचको सम्भावित शान्ति वार्तालाई लिएर बजारमा देखिएको अपेक्षा र अनिश्चितताबीच यो मूल्य पछिल्ला दुई सातामध्येकै न्यून स्तरमा पुगेको बताइएको छ।
फेब्रुअरी महिनाको अन्त्यतिर मध्यपूर्वमा तनाव बढेपछि अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा व्यापक उतारचढाव देखिएको थियो। त्यसको प्रभाव टर्कीको आन्तरिक बजारमा पनि परेको थियो। यही परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै टर्की सरकारले मार्च महिनाको सुरुवातमा ‘स्लाइडिङ–स्केल’ कर प्रणाली लागू गरेको थियो।
यो अस्थायी कर व्यवस्थामार्फत अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने मूल्य परिवर्तनको प्रभावलाई आंशिक रूपमा सन्तुलनमा राख्ने प्रयास गरिएको थियो। यसले उपभोक्तालाई केही राहत दिएको भए पनि ऊर्जा आयातमा निर्भर टर्कीले अझै उच्च लागतको दबाब सामना गरिरहेको छ।
हाल टर्कीको वार्षिक मुद्रास्फीति दर ३२ प्रतिशतभन्दा माथि रहेको छ। ऊर्जा, खाद्यान्न तथा अन्य उपभोग्य वस्तुको मूल्यवृद्धिले समग्र अर्थतन्त्रमा दबाब कायम राखेको छ। यही कारण टर्कीको केन्द्रीय बैंकले हालै आफ्नो वर्षअन्तको मुद्रास्फीति लक्ष्यसमेत पुनरावलोकन गरेको थियो।
विश्लेषकहरूका अनुसार मध्यपूर्वको भू–राजनीतिक अवस्था र अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारको दिशा आगामी महिनाहरूमा पनि तेलको मूल्य निर्धारणका प्रमुख कारक रहनेछन्। हालको मूल्य कटौतीले केही राहत दिए पनि टर्कीमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य अझै उच्च स्तरमै रहेकाले उपभोक्ताले पूर्ण राहत महसुस गर्न भने समय लाग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
विश्व बजारमा तेलको मूल्यमा आएको पछिल्लो नरमपनले टर्कीजस्ता ऊर्जा आयातमुखी मुलुकका लागि सकारात्मक संकेत दिएको छ। यदि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य स्थिर रह्यो भने आगामी दिनमा थप राहतका उपायहरू लागू हुने सम्भावना पनि देखिएको छ।
