काठमाडौँ । प्रत्यक्ष सैन्य मुठभेडको खतरा बढिरहेका बेला अमेरिका र इरानका उच्च अधिकारीहरू बीच आज, शुक्रबार (फेब्रुअरी ६, २०२६) ओमानको राजधानी मस्कटमा वार्ता हुने भएको छ। मध्यपूर्वमा जारी तनाव कम गर्न र सम्भावित युद्ध टार्न क्षेत्रीय मध्यस्थकर्ताहरूको पहलमा यो कूटनीतिक वार्ता सुरु हुन लागेको हो।
गत वर्ष इरानमा भएको सरकार विरोधी प्रदर्शनमा सुरक्षा बलले गरेको दमन र त्यसपछि अमेरिकाको बढ्दो सैन्य उपस्थितिका कारण दुई देशबीचको सम्बन्ध चरम तनावमा पुगेको थियो। मानव अधिकारवादी संस्थाहरूका अनुसार उक्त प्रदर्शनमा करिब ७ हजार व्यक्तिको मृत्यु भएको र ५० हजारभन्दा बढी पक्राउ परेका थिए।
इरानी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व विदेशमन्त्री अब्बास अराक्चीले गर्नेछन्। उनले हालै आफ्ना सुरक्षा निकायहरू ‘फिंगर अन द ट्रिगर’ (युद्धका लागि तैनाथ) अवस्थामा रहेको बताएका थिए। अमेरिकाको तर्फबाट विशेष दूत स्टिभ विट्कोफ र पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाईं जारेड कुश्नरले वार्ताको नेतृत्व गर्नेछन्।
वार्ताका मुख्य अजेन्डा अमेरिकी–इरानी मतभेदका केन्द्रबिन्दु, विशेष गरी इरानको आणविक कार्यक्रम र ब्यालिस्टिक मिसाइल कार्यक्रम हुनेछन्। अमेरिकाले इरानको आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा रोक्न, संवर्धित युरेनियमको भण्डार नष्ट गर्न र मध्यपूर्वमा सशस्त्र समूहलाई दिइँदै आएको सहयोग बन्द गर्न आग्रह गर्नेछ।
तर इरानले वार्ता केवल आणविक कार्यक्रममा केन्द्रित हुनुपर्ने अडान राखेको छ। आफ्नो भूमिमा युरेनियम संवर्धन गर्न पाउनु आफ्नो अधिकार रहेको र आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउनुपर्ने सर्त इरानी पक्षले राख्नेछ।
सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि इरानको सत्ता अहिले सबैभन्दा कमजोर अवस्थामा रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। आन्तरिक जनविद्रोह र आर्थिक संकट झेलिरहेका इरानी नेताहरूका लागि यो वार्ता अमेरिकी सैन्य कारबाही टार्ने अन्तिम अवसर हुन सक्छ।
टर्की, इजिप्ट र कतारको मध्यस्थतामा सुरु हुन लागेको वार्ताले मध्यपूर्वमा शान्ति ल्याउँछ वा युद्धको विगुल फुक्छ भन्नेमा विश्वको नजर टिकेको छ।
