काठमाडौं । नेपालको अर्थतन्त्र संक्रमणकालीन अवस्थाबाट गुज्रिरहेको बेला वाणिज्य बैंकहरूको वित्तीय स्वास्थ्यमा पनि असर देखिन थालेको छ। बजारमा मन्दी, घरजग्गा कारोबार सुस्तता र सहकारी क्षेत्रको समस्याले वित्तीय प्रणालीमा दबाब बढाएको विश्लेषण गरिएको छ।
चैत २०८१ को तुलनामा चैत २०८२ सम्म आइपुग्दा बैंकहरूको औसत खराब कर्जा ४.८३ प्रतिशतबाट बढेर ५.२५ प्रतिशत पुगेको छ। यो वृद्धिले बैंकिङ क्षेत्रमा जोखिम बढ्दै गएको संकेत गरेको छ। खराब कर्जा बढ्नु भनेको बैंकले दिएको ऋण फिर्ता नआउँदा नाफामा प्रत्यक्ष असर पर्ने अवस्था हो, जसका कारण बैंकहरूले ठूलो रकम सम्भावित नोक्सानी व्यवस्थामा छुट्याउनुपर्ने हुन्छ।
यसले लाभांश वितरण क्षमतामा असर पार्ने र सेयरधनीहरूको प्रतिफल घटाउने सम्भावना रहेको देखिएको छ। हाल बैंकहरूले कर्जा असुलीमा कडाइ गर्दै आक्रामक रणनीति अपनाइरहेका छन्, जसले बजारको दबाब स्पष्ट बनाएको छ।
व्यक्तिगत बैंकहरूको अवस्थालाई हेर्दा एभरेष्ट बैंक सबैभन्दा सुदृढ देखिएको छ। यसको खराब कर्जा मात्र ०.६१ प्रतिशतमा सीमित रहेको छ। त्यस्तै स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको खराब कर्जा १.८१ प्रतिशत रहेको छ, जसले स्थिर वित्तीय व्यवस्थापन देखाएको छ।
तर केही ठूला बैंकहरू भने उच्च जोखिममा देखिएका छन्। एनआईसी एशिया बैंकको खराब कर्जा ८.८५ प्रतिशत पुगेको छ भने प्रभु बैंकको ८.८४ प्रतिशत रहेको छ। नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक र हिमालयन बैंकको खराब कर्जा पनि करिब ८ प्रतिशतको हाराहारीमा पुगेको छ।
कर्जा असुली सुधारमा नेपाल एसबीआई बैंकले राम्रो प्रगति गरेको छ। यसको खराब कर्जा ४.०६ प्रतिशतबाट घटेर २.५३ प्रतिशतमा झरेको छ। नबिल बैंक, सिद्धार्थ बैंक र माछापुच्छ्रे बैंकले पनि सुधार देखाएका छन्।
तर प्रभु बैंक, एनआईसी एशिया बैंक र नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकमा खराब कर्जा बढ्दो क्रममा रहेको छ, जसले पुराना कर्जा लगानीहरूमा चुनौती देखाएको छ।
विशेषज्ञका अनुसार अब बैंकहरूले विस्तारभन्दा गुणस्तरीय कर्जा प्रवाहमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता बढेको छ। ५.२५ प्रतिशत औसत खराब कर्जाले नियामकीय दबाब बढ्न सक्ने संकेत गरेको छ, किनकि ५ प्रतिशतभन्दा माथिको एनपीएलले लाभांश वितरण र कर्जा विस्तारमा असर पार्छ।
समग्रमा, वर्तमान अवस्थाले बैंकिङ क्षेत्रलाई आत्मसमीक्षाको अवसर दिएको छ। कर्जा व्यवस्थापनमा सुधार गर्न सक्ने बैंकहरू नै आगामी दिनमा मजबुत बन्ने देखिन्छ भने अन्य बैंकहरूले पनि समयमै सुधार नगरे वित्तीय जोखिम अझ गहिरिन सक्ने चेतावनी विश्लेषकहरूले दिएका छन्।
