काठमाडौं । आफ्नै घर बनाउने नेपालीहरूको सपना पूरा गर्न बैंकिङ क्षेत्रले चालू आर्थिक वर्षमा उल्लेखनीय साथ दिएको देखिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकको चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चैत मसान्तसम्मको तथ्यांकअनुसार घर कर्जाको माग र प्रवाह दुवैमा उत्साहजनक वृद्धि भएको छ ।
केन्द्रीय बैंकको प्रतिवेदनअनुसार चालू आवको पहिलो नौ महिनामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले कुल ४ खर्ब ५८ अर्ब ७२ करोड ४० लाख रुपैयाँ घर कर्जा प्रवाह गरेका छन् । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कर्जा ४ खर्ब ६ अर्ब ११ करोड ५० लाख रुपैयाँ मात्रै रहेको थियो । यसले घरजग्गा बजार बिस्तारै पुनः चलायमान बन्दै गएको संकेत गरेको छ ।
समग्र घर कर्जामध्ये वाणिज्य बैंकहरूको हिस्सा सबैभन्दा ठूलो रहेको छ । देशका २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले मात्रै ३ खर्ब ५८ अर्ब ७८ करोड ७० लाख रुपैयाँ घर कर्जा प्रवाह गरेका छन् । गत वर्ष यही अवधिमा यस्तो कर्जा ३ खर्ब २४ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ थियो । यस आधारमा वाणिज्य बैंकहरूको घर कर्जा १०.५५ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले व्यक्तिगत घर कर्जाको सीमा २ करोड रुपैयाँबाट बढाएर ३ करोड रुपैयाँ पुर्याएपछि बजारमा यसको सकारात्मक प्रभाव देखिएको विश्लेषण गरिएको छ । बैंकहरूमा पर्याप्त तरलता र सहज कर्जा प्रक्रियाका कारण मध्यमवर्गीय परिवारलाई घर खरिद तथा निर्माणमा थप सहजता भएको छ ।
घर कर्जा लगानीको परिमाणका आधारमा ग्लोबल आइएमई बैंक अग्रस्थानमा रहेको छ । बैंकले चालू आवको चैत मसान्तसम्म ४६ अर्ब १७ करोड १४ लाख रुपैयाँ घर कर्जा प्रवाह गरेको छ ।
दोस्रो स्थानमा रहेको एनआइसी एसिया बैंकले ४० अर्ब ४७ करोड १५ लाख रुपैयाँ घर कर्जा प्रवाह गरेको छ । यद्यपि, बैंकको कुल लगानी परिमाण ठूलो भए पनि गत वर्षको तुलनामा यसको वृद्धिदर भने घटेको छ ।
सरकारी स्वामित्वको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले ३४ अर्ब १९ करोड ३ लाख रुपैयाँ घर कर्जा प्रवाह गर्दै तेस्रो स्थान हासिल गरेको छ । निजी क्षेत्रको अग्रणी नबिल बैंकले ३० अर्ब ९९ करोड ९७ लाख रुपैयाँ लगानी गर्दै शीर्ष चारभित्र आफ्नो उपस्थिति कायम राखेको छ ।
यसको विपरीत केही बैंकहरू घर कर्जामा तुलनात्मक रूपमा कम सक्रिय देखिएका छन् । नेपाल एसबीआई बैंकले ३ अर्ब १५ करोड ३८ लाख रुपैयाँ मात्रै घर कर्जा प्रवाह गरेको छ । हिमालयन बैंकको लगानी ५ अर्ब ६० करोड ४० लाख रुपैयाँ तथा माछापुच्छ्रे बैंकको ७ अर्ब २२ करोड ३२ लाख रुपैयाँमा सीमित रहेको छ ।
वृद्धिदरका आधारमा भने सानिमा बैंक सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ । सानिमा बैंकले घर कर्जामा ३५.४७ प्रतिशतको वृद्धि गर्दै आफ्नो लगानी १३ अर्ब ५६ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुर्याएको छ ।
सिद्धार्थ बैंकले ३४.११ प्रतिशत, एनएमबि बैंकले ३२.०५ प्रतिशत तथा नेपाल एसबीआई बैंकले ३१.६२ प्रतिशत वृद्धिदर हासिल गरेका छन् । आकर्षक ब्याजदर, सरल प्रक्रिया र ग्राहक केन्द्रित सेवाका कारण यी बैंकहरूले छोटो समयमै घर कर्जा विस्तार गर्न सफल भएका हुन् ।
केही स्थापित बैंकहरूको घर कर्जा वृद्धिदर भने ऋणात्मक देखिएको छ । एनआइसी एसिया बैंकको घर कर्जा १८.५१ प्रतिशतले घटेको छ । बैंकले जोखिम व्यवस्थापन र आन्तरिक रणनीतिमा परिवर्तन गरेकाले नयाँ कर्जा विस्तारमा संयमता अपनाएको विश्लेषण गरिएको छ ।
कृषि विकास बैंकको घर कर्जा १५.३१ प्रतिशतले घटेको छ भने कुमारी बैंकको वृद्धिदर ६.७४ प्रतिशतले ऋणात्मक रहेको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार यी बैंकहरूले नयाँ कर्जा विस्तारभन्दा पुराना कर्जा व्यवस्थापन र वित्तीय सन्तुलनमा बढी ध्यान दिएका हुन सक्छन् ।
समग्रमा हेर्दा चालू आर्थिक वर्षमा घर कर्जाप्रति बैंकहरूको रुचि बढ्दै गएको र यसले घरजग्गा बजारमा नयाँ आशा जगाएको देखिन्छ ।
