काठमाडौँ । वर्तमान विश्व राजनीतिमा देखिएको तनावका बीच मध्यपूर्वी सहयोगी राष्ट्रहरूले अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्व अन्त्य गर्न नयाँ कूटनीतिक प्रयासहरू सुरु गरेका छन्। ओमान र इजिप्ट जस्ता राष्ट्रहरूले दुवै पक्षलाई वार्ताको टेबुलमा ल्याउन सक्रिय भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन्, जसले भविष्यमा शान्तिको आशा जगाएको छ।
द्वन्द्वको वर्तमान अवस्था र चुनौती
पछिल्लो दुई सातादेखि अमेरिका र इजरायलको हवाई आक्रमणपछि सुरु भएको यो तनावले सैन्य र आर्थिक दुवै क्षेत्रमा गम्भीर असर पारेको छ। विशेष गरी:
-
मानवीय क्षति: इरानमा हालसम्म २,००० भन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भइसकेको छ।
-
आर्थिक संकट: विश्वको कुल तेल आपूर्तिको २०% हिस्सा ओगट्ने ‘होर्मुज जलडमरू’ बन्द हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धनको मूल्य उच्च विन्दुमा पुगेको छ।
-
सैन्य रणनीति: शुक्रबार राति इरानको ‘खार्ग टापु’ मा भएको आक्रमणले स्थिति थप जटिल बनाएको छ।
मध्यस्थकर्ता देशहरूले युद्धविरामका लागि पहल गरे तापनि दुवै पक्षका आफ्नै सर्तहरू रहेका छन्:
| पक्ष | मुख्य अडान / माग |
| अमेरिका | सैन्य मिशन पुरा नभएसम्म वार्तामा नबस्ने अडान। |
| इरान | आक्रमणको स्थायी अन्त्य र क्षतिपूर्तिको माग। |
भविष्यको मार्गचित्र
अमेरिकी प्रशासनभित्रै पनि युद्धको आर्थिक असरलाई लिएर दुई धार देखिएका छन्। केही सल्लाहकारहरूले निर्वाचनमा पर्न सक्ने प्रभावलाई मध्यनजर गर्दै युद्ध छिटो टुङ्ग्याउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। इरानले पनि आफ्नो सुरक्षा निकाय र ‘इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स’ मार्फत आफ्नो रणनीतिलाई थप बलियो बनाउँदै लगेको छ।
यद्यपि, विश्व समुदायले भने सैन्य कारबाही भन्दा संवाद नै समस्याको अन्तिम समाधान हुने विश्वास व्यक्त गरिरहेको छ। ओमान र इजिप्टको निरन्तरको प्रयासले चाँडै सकारात्मक नतिजा दिने अपेक्षा गरिएको छ।
