होर्मुज विवादमा वार्ता सम्भावना

काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प ले होर्मुज स्ट्रेट सबै जहाजका लागि मङ्गलवारसम्म खुला नगरे इरानका विद्युत् केन्द्र र पुलहरू ध्वस्त पार्ने चेतावनी दिएका छन् ।

सामाजिक सञ्जालमा कडा शब्दसहितको पोस्ट गर्दै ट्रम्पले यस्तो चेतावनी दिएका हुन् । उनले यसअघि जस्तै “नर्क बनाउने” चेतावनी दोहोर्‍याउँदै इरानसँग सम्झौताको “राम्रो सम्भावना” रहेको पनि बताएका छन् ।

तर इरान ले उक्त धम्कीलाई खारेज गर्दै यसलाई “निरुपाय, भयग्रस्त र मूर्खतापूर्ण” प्रतिक्रिया भनेको छ ।

यसअघि इरानमा खसालिएको अमेरिकी लडाकु विमानका चालक दलका सदस्यलाई सफलतापूर्वक उद्धार गरिएको घोषणा भएपछि ट्रम्पले पुनः कडा चेतावनी दिएका हुन् ।

अमेरिका र इरान दुवैले दक्षिणपश्चिम इरानको पहाडी क्षेत्रमा हराएका सैनिकको खोजी तीव्र पारेका थिए भने एफ–१५ लडाकु विमानका पाइलटलाई विमान खसालिएलगत्तै उद्धार गरिएको थियो ।

यो घटना एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि जारी तनाव र सैन्य द्वन्द्वको क्रममा भएको हो । इरानले अमेरिकी र इजरायली हवाई आक्रमणको जवाफस्वरूप खाडी क्षेत्रमा आक्रमण गर्दै आएको छ ।

होर्मुज स्ट्रेट विश्वको अत्यन्त महत्वपूर्ण जलमार्ग मानिन्छ, जहाँबाट करिब २० प्रतिशत तेल र ग्यास ओसारपसार हुन्छ । पछिल्ला घटनाक्रमले विश्व तेल बजारमा मूल्य वृद्धि र मुद्रास्फीति बढ्ने चिन्ता थपिएको छ ।

यसैबीच, ट्रम्पले होर्मुज स्ट्रेट खुला गर्ने समयसीमा पटक–पटक सार्दै आएका छन् । सुरुमा ४८ घण्टाको अल्टिमेटम दिएका उनले पछि वार्ता र संवादको सम्भावना रहेको संकेत गरेका थिए ।

इरानका राष्ट्रपति कार्यालयका प्रवक्ताले युद्धपछिको क्षतिको क्षतिपूर्ति सुनिश्चित हुने अवस्थामा मात्रै होर्मुज स्ट्रेट पुनः खुल्न सक्ने बताएका छन् । साथै इरानले जहाजमार्फत शुल्क लिने योजना पनि अघि सारेको संकेत गरिएको छ ।

उता इजरायल र इरानबीच पनि आक्रमण जारी रहेको विवरण सार्वजनिक भएका छन् । ऊर्जा संरचना र विमानस्थलहरूमा आक्रमण हुँदा क्षेत्रीय तनाव थप बढ्दै गएको छ ।

सामूहिक रूपमा हेर्दा, कठोर चेतावनी र सैन्य तनावबीच पनि कूटनीतिक वार्ताको सम्भावना कायम रहेको देखिएको छ ।

बीबीसी नेपाली सेवा