जेए ग्रुपका प्रबन्ध निर्देशक, युवा उद्यमी जश श्रेष्ठ नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको आगामी निर्वाचनमा एसोसिएट तर्फ ज्योत्सना श्रेष्ठको टिमबाट कार्यकारिणी सदस्य पदका उम्मेदवार बनेका छन् उनै श्रेष्ठ सँग नेपालको वर्तमान स्थिति र अबको भविष्य कस्तो भन्ने विषयमा नीति ३६५ डटकमका निर्देशक वासुदेव न्यौपानेले गरेको कुराकानी :
समृद्ध नेपाल निर्माणका लागि तपाईंले किन कृषि, ऊर्जा र पर्यटनलाई आधारस्तम्भका रूपमा लिनुभएको छ ?
नेपालजस्तो देशका लागि यी तीन क्षेत्र सबैभन्दा व्यावहारिक र सम्भावनायुक्त छन् । कृषि जनजीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको क्षेत्र हो, ऊर्जा देशको आर्थिक मेरुदण्ड बन्न सक्ने क्षमता राख्छ, र पर्यटनले तत्काल विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न सक्छ । यी तीन क्षेत्रको समन्वित विकासले रोजगारी सिर्जना, उत्पादन वृद्धि र व्यापार सन्तुलन सुधार गर्न मद्दत गर्छ । समृद्धि कुनै एक क्षेत्रबाट मात्र सम्भव हुँदैन, त्यसैले कृषि, ऊर्जा र पर्यटनलाई एकअर्कासँग जोडेर अघि बढ्नुपर्छ ।
कृषि क्षेत्रको पुनर्जागरणका लागि के-कस्ता सुधार आवश्यक छन् ?
नेपालको कृषि प्रणाली अझै पनि परम्परागत शैलीमा सीमित छ, जसले उत्पादन क्षमतामा कमी ल्याएको छ । बाँझो जमिनलाई उत्पादनमा ल्याउन स्पष्ट नीति र प्रोत्साहन आवश्यक छ । सिँचाइ प्रणाली विस्तार गरी वर्षामा निर्भरता घटाउनुपर्छ । किसानले उत्पादन गरेपछि उचित मूल्य पाउने सुनिश्चितता हुनुपर्छ, जसका लागि बजार प्रणाली पारदर्शी बनाउनु जरुरी छ । भण्डारण र प्रशोधन प्रविधिको अभावले उत्पादन खेर जाने समस्या समाधान गर्न आधुनिक प्रविधिमा लगानी गर्नुपर्छ । साथै, सहुलियत कर्जा, बीमा र एग्री–टेकको प्रयोगले कृषिलाई आकर्षक र सुरक्षित बनाउन सकिन्छ । यसले युवाहरूलाई पनि कृषितर्फ फर्काउन सहयोग गर्ने विश्वास छ ।
ऊर्जा क्षेत्रलाई आर्थिक समृद्धिको आधार कसरी बनाउन सकिन्छ ?
नेपालमा जलविद्युत र सौर्य ऊर्जाको अपार सम्भावना छ । यदि सही नीति र प्रभावकारी कार्यान्वयन भयो भने नेपाल ऊर्जा निर्यात गर्ने देश बन्न सक्छ । तर अहिले अनुमति प्रक्रिया जटिल, लगानी वातावरण कमजोर र पूर्वाधार अपर्याप्त छन् । लाइसेन्सिङ, पिपिए, जग्गा व्यवस्थापन र वित्तीय पहुँचलाई सरल बनाउन आवश्यक छ । निजी क्षेत्रलाई प्रोत्साहन गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीमार्फत पूँजी र प्रविधि भित्र्याउनुपर्छ । साथै, स्वच्छ ऊर्जा प्रयोग बढाउँदै विद्युतीय सवारी र शून्य कार्बन उत्सर्जनतर्फ ध्यान दिनुपर्छ । यसले दीर्घकालीन रूपमा दिगो विकास सुनिश्चित गर्छ ।
पर्यटन क्षेत्रलाई गुणस्तरीय र दिगो बनाउन के गर्नुपर्छ ?
नेपालमा पर्यटनको सम्भावना अत्यन्त ठूलो भए पनि यसको उपयोग पूर्ण रूपमा हुन सकेको छैन । अहिले पर्यटनलाई केवल पर्यटक संख्यामा मापन गर्ने प्रवृत्ति छ, जुन पर्याप्त होइन । गुणस्तरीय पर्यटन विकास गर्न पूर्वाधार सुधार, सेवा स्तर वृद्धि र अन्तर्राष्ट्रिय प्रचार आवश्यक छ । आन्तरिक पर्यटन प्रवद्र्धन गर्दै ग्रामीण पर्यटन, होमस्टे र सांस्कृतिक पर्यटनलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । स्थानीय उत्पादन, परम्परा र खानालाई पर्यटनसँग जोड्दा समुदायले प्रत्यक्ष लाभ पाउँछन् । विमानस्थलको प्रभावकारी उपयोग, डिजिटल प्रवद्र्धन र अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डिङले नेपाललाई विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धी बनाउन सक्छ ।
समग्र आर्थिक सुधारका लागि तपाईंका प्रमुख सुझाव के छन् ?
आर्थिक विकासका लागि सशक्त नीति र पारदर्शी कार्यान्वयन अनिवार्य छन् । बजेटको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्दै जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्नुपर्छ । सार्वजनिक–निजी साझेदारीमार्फत ठूला परियोजनाहरू अघि बढाउन सकिन्छ । कर्जा नीतिलाई सम्भावनामा आधारित बनाउँदै उत्पादनमुखी क्षेत्रमा लगानी बढाउनुपर्छ । विदेशी लगानी आकर्षित गर्न नीति सरल र स्थिर हुनुपर्छ । साथै, स्टार्टअप र नवप्रवर्तनलाई प्राथमिकता दिँदै रोजगारी सिर्जना गर्न आवश्यक छ । औद्योगिक विकास, ‘मेड इन नेपाल’ अभियान र निर्यात प्रवद्र्धनले अर्थतन्त्रलाई सुदृढ बनाउने विश्वास छ । सुशासन र भ्रष्टाचारविरुद्ध कडाइका साथ कदम चाल्नु नै सबै योजनाको सफलताको आधार हुने छ ।
