काठमाडौं । पछिल्लो नौ महिनाको सरकारी तथ्याङ्कले नेपाली श्रम बजारमा देखिएको उतारचढावले वैदेशिक रोजगारीप्रति युवाहरूको बदलिँदो सोच र विश्व राजनीतिको प्रभावलाई एकैसाथ उजागर गरेको छ ।
वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउन महिनामा ४४ हजार ४ सय ६६ नेपालीले नयाँ श्रम स्वीकृति लिएर विदेशिएका थिए । भदौमा यो संख्या बढेर ४५ हजार ७ सय ३२ पुगेको थियो । तर, त्यसपछि क्रमशः गिरावट आउँदै असोजमा ३३ हजार २ सय ६१ मा झर्यो भने कात्तिकमा अझै घटेर २२ हजार ५ सय १४ मा सीमित भयो ।
मंसिरदेखि पुनः केही सुधार देखिएको छ । मंसिरमा २९ हजार ६ सय १८, पुसमा ३१ हजार ७ सय ५० र माघमा ३७ हजार ८ सय १२ जना श्रमिकले श्रम स्वीकृति लिएका छन् । तर, फागुनमा पुनः घटेर २८ हजार ३ सय ८३ मा झर्यो भने चैतमा झनै कमी आई २० हजार ५ सय ४५ मा सीमित भएको छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिले यसमा ठूलो भूमिका खेलेको देखिन्छ । खाडी क्षेत्र केन्द्रित रोजगारीमा निर्भर नेपाली श्रमिकहरूका लागि इरान–इजरायल तनाव र त्यसमा अमेरिकी संलग्नताले असुरक्षाको अवस्था सिर्जना गरेको छ । सम्भावित द्वन्द्वको प्रभावले खाडी मुलुकहरूको पूर्वाधार तथा सेवा क्षेत्रमा संकुचन आउन थालेको छ, जसले रोजगारीका अवसरमा असर पारेको संकेत देखिन्छ ।
यस्तो अवस्थाले धेरै युवाहरूलाई तत्काल विदेश जानुभन्दा ‘पर्ख र हेर’ को रणनीति अपनाउन बाध्य बनाएको छ । विशेषगरी मध्यपूर्व क्षेत्रमा जाने तयारीमा रहेका युवाहरूमा अनिश्चितता बढेको देखिन्छ ।
यद्यपि, वैदेशिक रोजगारीमा आएको गिरावट केवल बाह्य कारणले मात्र होइन । देशभित्र पनि केही सकारात्मक मनोवैज्ञानिक परिवर्तन देखिन थालेको छ । पछिल्लो समय स्थानीय तहमा देखिएको सुधार, सुशासनप्रतिको अपेक्षा र केही स्थानमा भएको कार्यशैलीको परिवर्तनले युवाहरूलाई स्वदेशमै अवसर खोज्ने प्रेरणा दिएको देखिन्छ ।
विशेषगरी युवापुस्तामा “देशमै केही गर्न सकिन्छ” भन्ने सोच विस्तारै बलियो बन्दै गएको छ । यसले वैदेशिक पलायनको दरलाई मनोवैज्ञानिक रूपमा केही हदसम्म नियन्त्रण गर्न थालेको विश्लेषण गरिएको छ ।
अर्थविद्हरूका अनुसार सानो मात्र आशा र स्थायित्वको संकेतले पनि श्रम बजारमा ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ । चैत महिनामा श्रम स्वीकृति संख्या उल्लेखनीय रूपमा घट्नु यसैको एक संकेतका रूपमा हेरिएको छ ।
समग्रमा, वैदेशिक रोजगारीको तथ्याङ्कले दुई महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ । एकातिर विश्व राजनीतिको सानो उतारचढावले नेपालको श्रम बजारमा सीधा प्रभाव पार्छ भने अर्कोतर्फ देशभित्र सुशासन र अवसरको झिल्को देखिएमा युवाहरूलाई स्वदेशमै रोक्न सकिने सम्भावना बलियो रहन्छ ।
अबको चुनौती भनेको बाह्य जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्ने र युवाहरूलाई देशमै भविष्य देखाउने वातावरण निर्माण गर्नु हो ।
